Былатыан Ойуунускай

КӨҤҮЛ ЫРЫАТА

Дирбиэн-дарбаан күннэргэ

Дирбийэн-дарбыйан тураммыт

Көнөр көҥүлү көрдүөхпүт,

Көмүс солону көмүөхпүт…

 

Тибиилээх-тиһиктээх күннэргэ

Тибийэн-табыйан тураммыт

Баай дьон батталын барыахпыт,

Барбах дьоннор барҕарыахпыт…

 

Саталаах-саргылаах күннэргэ

Сатайан саҥаран тураммыт

Саха дьону салайыахпыт,

Сааппат-саспат саргылыахпыт…

 

Хаарыан-харамай күннэргэ

Хаһыытаан-ыһыытаан тураммыт

Турбүөн бөҕөнү түһэриэхпит,

Түрмэ бөҕөнү түҥнэриэхпит…

 

Килбик-кичимэҕэй күннэргэ

Кичэйэн-хачайан тураммсыт

Ордук соргуну булуохпут,

Олох дьолун оҥоруохпут…

 

Көҥүл дохсун күннэргэ

Көрүлээн-нарылаан тураммыт

Өйү, күүһү үрдэтиэхпит,

Өлгөм дьолу төрөтүөхпүт…

 

Дорҕоон-долгун күннэргэ

Долгуйан-оргуйан тураммыт

Кыра норуот кыайыахпыт,

Кырыыс баһын быһыахпыт…

 

Кыыһар сардаҥа уотугар,

Кыһыл үйэбит дьолугар

Уһун тускул тутуохпут,

Уруй-айхал этиэхпит…

 

Үлэһит ырыата

…Алдьархайдаах аналлаах оһоллоох олохтон

Атахппыт иһэҕин араара тэбэн,

Көмүс эмэгэт күүһүн көтүрэн,

Көҥүлү хаайбыт күтүр оҥорон –

Күнү көрдөрүөҕүҥ, көҥүлү таһаарыаҕыҥ…

 

Кыһыл Ойуун

Үөрүүлэрбит үрдээтэ,

Үҥкүүлүүрбүт үксээтэ,

Өрөгөйдөөх олохпут

Өрө үллэн таҕыста.

 

***

Самныбат саргыбыт

Саһарҕата тахсар,

Көрөр харах сырдыыр

Көмүс көҥүл кэллин!

 

Алампа

Саҥа олох

 

Үтүргэннээх үйэ

Үүрүллээхтээн хаалла,

Өрөгөйдөөх олох

Үҥкүрүйэн кэллэ.

 

Баттабыллаах үйэ

Батыллаахтаан барда,

Баһааҕырбат олох

Батыһаахтаан кэллэ.

 

Күөмчүлэһэр үйэ

Көйгөлөнөн көттө,

Көмүскэстээх олох

Көстөөхөйдүү күөрэйдэ.

 

Халаһыылаах үйэ

Хампарыйан хаалла,

Ханыылаһар олох

Халбарыйан кэллэ.

 

Кыһалҕалаах үйэ

Кыйданаахтаан хаалла,

Кыттыһыылаах олох

Кылбайаахтаан кэллэ.

 

Самнарыылаах үйэ

Сабыллаахтаан хаалла,

Сайаҕастай олох

Сандаараахтаан кэллэ.

 

Атаҕастаһар үйэ

Аамайданан ааста,

Алгыстардаах автономия

Арыллаахтаан таҕыста.

 

Савва Тарасов

Саха Өрөспүүбүлүкэтин өрөгөй ырыата

Аҕыс аргыардаах Аан Ийэ дойдуга

Албан аатырбыт, суон сураҕырбыт

Алгыстаах алаһабыт, сылаас уйабыт

Саха сирэ,

Эйиэхэ айхал! Уруй-туску!

Самныбат саргыҥ салалыннын!

Тохтубат дьолуҥ тосхойуохтун!

Аал уоккар алгыс буоллун!

Аар баҕах сэргэҥ анньылыннын!

Уйгу кытыллаах киэҥ-кэтит Өлүөнэ

Өлбөт-мэҥэ уутун иҥэриммит

Уруу-хаан омуктар ууһаабыт-тэнийбит

Саха сирэ,

Эйиэхэ айхал! Уруй-туску!

Самныбат саргыҥ салалыннын!

Тохтубат дьолуҥ тосхойуохтун!

Аал уоккар алгыс буоллун!

Аар баҕах сэргэҥ анньылыннын!

Сааскы халлааҥҥар сандаарар Көҥүл Күн

Көмүс алмааас күлүмүрдээх устар,

Кэхтибэт кэрэмэс кэмнэри сырдатар

Саха сирэ,

Эйиэхэ айхал! Уруй-туску!

Самныбат саргыҥ салалыннын!

Тохтубат дьолуҥ тосхойуохтун!

Аал уоккар алгыс буоллун!

Аар баҕах сэргэҥ анньылыннын!

 

Гаврил Андросов

ИЛ КҮНЭ

(Намжил Нимбуевтыы)

Бастарын уонна батастарын

Бас билэллэрин иһин

Бастара быһыллыбыт

Баатырдар,

Үтүргэни, халабыры үүннээри

Үрүҥ ыраахтааҕыга үҥэн-сүктэн

Үтүө ааттарын толук уурбут

Үрдүк өһүөлээх тойоттор,

Ааттаах-суоллаах аарыма омуктар

Албаҕалаах үөрэхтэригэр

алкыллыбыт

Анаарыылаах өйдөрүнэн,

аар дьулуурдарынан

Аптаныамыйаны тэрийээри

Алтан уҥуохтуун

мэлийбит саарыннар…

 

…Илэ олохторугар,

Иһиллэр гына, хаһан да саҥарбатах

Илбистээх тылларын

Ииннэрин тугэҕиттэн,

Иччилээх этиҥ ньиргиэринии

Итэҕэллээхтик ботугураабыттара:

«ИЛ КҮНЭ!!!»

 

Үтүмэн үйэлэр арҕастарыттан ыла

Үөттэриилээх сахалар

Үҥэр таҥара оҥостубут

Үтүө-маны кэмнэрэ

Ууттан, уоттан уонна суохтан

Уһаарыллан тахсыбытын

Улуу-уран тылларынан

Уруйдуур, алгыыр

дьоллоох эбиппин!..

 

Николай Артамонов

САХАМ РЕСПУБЛИКАТА

Кэрэтиэн билигин киэҥ Лена кытыла

Киэргэнэн, симэнэн турара,

Кынаттаах долгуна баалынан ытылла

Күн диэки чөмчүүгүн ыһара.

 

Алмаастыы тырымнаа, көмүстүү күлүмнээ,

Сахам Республиката!

Кыайыынан хардыылаа, инники чүөмчүлээ,

Сахам Республиката!

 

Кэрэтиэн билигин Туймаада сыһыыта

Күргүөмнээх үлэнэн күүрүүтэ,

Кыайыыны уруйдуур оһуокай ырыата

Күөх тыабыт үрдүнэн көтүүтэ.

 

Алмастыы тырымнаа, көмүстүү күлүмнээ,

Сахам Республиката!

Кыайыынан хардыылаа, инники чүөмчүлээ,

Сахам Республиката!

 

Кэрэтиэн билигин Сахабыт дойдута

Күннэтэ күүһүрэн сайдара,

Көҥүлү көрсүбүт саргылаах норуота

Кэлэр кэм кэскилин айсара.

 

Алмаастыы тырымнаа, көмүстүү күлүмнээ,

Сахам Республиката!

Кыайыынан хардыылаа, инники чүөмчүлээ,

Сахам Республиката!

 

Күннээх былаах (Бастакы Бэрэсидьиэҥҥэ)

Сайа

Күннээх халлаан лоскуйан

Мин илиибэр ылабын,

Сахам ыра санаатын

Түөспэр ыга тутабын.

 

Айыым сирин үрдүнэн

Алгыс аман күүһүнэн

Киирбэт күнү дьүһүйбүт

Килбиэн кэми өйдүүбүн:

 

Күнтэн эрэ тэһииннээх

Күн улууһа буоларга

Күннээх былаах ыҥыра

Күлүмүрдээн кэлбитэ.

 

Хара былыт халыйбат,

Хаардаах самыыр баһыйбат

Халлаан унаар урсуннаах

Хаарыан кэмэ күүппүтэ!

 

Ыра санаа – ытык сирдьит

Ырааҕы да чугаһаппыт,

Көҥүллэммэт Көҥүл кэрэ

Ырыаларын ыллаппыт…