1 Звезда2 Звезды3 Звезды4 Звезды5 Звезд (1 оценок, среднее: 5,00 из 5)
Загрузка...
788 просмотров

КУЗЬМИН Макар Иванович — Макар Хара

black(26.04.1915 — 26.08.1981)

Поэт, переводчик. Член Союза журналистов СССР. Участник Великой Отечественной войны.

Родился в Уолбинском наслеге Таттинского улуса. Учился в Якутском сельскохозяйственном техникуме, затем в Московском Коммунистическом институте журналистики. В 1932 г. принимал участие в I республиканской конференции рабселькоров и, как лучший корреспондент, был выдвинут на журналистскую работу. Более 10 лет работал заведующим сельхозотделом редакции газеты «Кыым». В 1938-1939 гг. работал секретарем Оргбюро Союза писателей Якутии и членом редколлегии литературно-художественного альманаха. Сотрудничал в редакции журнала «Хотугу сулус».

Первый сборник стихов «Сүүрээн» («Родничок») вышел в 1937 г. Автор более 30-ти массовых песен. Известен как переводчик произведений В. Маяковского, А. Твардовского, Самеда Вургуна, С. Михалкова, Мирзо Турсун-заде, Г. Тукая идр.

Был награжден орденом «Красной звезды», боевыми медалями.

Его имя носит Уолбинская модельная библиотека Таттинского улуса.

Библиография

Книги

  • Сүүрээн : хоһооннор. – Дьокуускай : Кинигэ изд-вота, 1936. – 50 с.
  • Саргылаана : ырыа-хоһоон. – Дьокуускай : Кинигэ изд-вота, 1943. – 56 с.
  • Хоһооннор. – Дьокуускай : Кинигэ изд-вота, 1948. – 48 с.
  • Биһиги – Россия дьонобут : хоһооннор. – Дьокуускай : Кинигэ изд-вота, 1964. – 56 с.
  • Балыксыт отуутугар. – Дьокуускай : Кинигэ изд-вота, 1968. – 36 с.
  • Сэрии уораана. – Дьокуускай : Кинигэ изд-вота, 1970. – 80 с.
  • Күнү көрсө. – Дьокуускай : Кинигэ изд-вота, 1973. – 40 с.
  • Бүгүн да саллааппын : хоһооннор, поэмалар. – Дьокуускай : Кинигэ изд-вота, 1975. – 63 с.
  • Сааскылыы сайаҕас ырыалаах : хоһооннор. – Дьокуускай : Кинигэ изд-вота, 1979. – 104 с.
  • Мин саастыы көлүөнэм : хоһооннор, поэмалар. – Дьокуускай : Кинигэ изд-вота, 1986. – 248 с.
  • Ыҥырыыга саха уола… : хоһооннор / [хомуйан оҥордулар: С. И. Тарасов, С. Н. Горохов]. – Дьокуускай : Бичик, 2005. – 96 с.
  • Талыллыбыт айымньылар : кэпсээн, хоһооннор, поэмалар, тылбаастар, ахтыылар, ыстатыйалар / [хомуйан оҥордо Е. Г. Винокуров]. — Дьокуускай : Сайдам, 2016. — 416 с. 
  • Не померкнут эти дни… : сборник стихотворений / перевод с якутского С. Феоктистов-Сэргэх Сэмэй ; редактор В. С. Доллонов. — Якутск : Сахапечать, 2018. — 96 с.

***

  • Таатта улууһа. Сүүс сыл. Сүүс суруйааччы / [бырайыак ааптара, редактор А. Ф. Постников-Сындыыс ; хомуйан оҥордулар: А. Ф. Постников, П. Е. Самсонов, У. И. Заболоцкая уо.д.а.]. – Ытык Күөл : [и. с.], 2012. – 362 с. — Иһинээҕиттэн: Макар Иванович Кузьмин-Макар Хара : [кылгас биогр.] ; Тахса сылдьыый, Тааттабар ; Тааттам ыһыаҕар ; Кыталык ; Доҕорбор ; Миэхэ ыыппыт бэлэххэр ; Иннибэр элэҥниир ; Инники кирбииттэн ; Сүрэх таптыыр ырыата ; Дьикти чуумпу түспүт дии : [хоһооннор]. — С. 92-94.

 

  • ПереводыКвитко, Л. Ворошиловка сурук : [оскуолаҕа киириэн иннинээҕи саастаахтарга хоһоон] / Л. Кибитко ; [М. Кузьмин тылбааһа ; М. Родионов ойуулара]. – Москуба ; Ленинград : ЫБСЛКС КК, оҕо литературатын бэчээтэ, 1937. – 9 с. : ил. – Лат. графика.

    Маяковскай, В. В. Ким буолуохха? / Б. Майакуобускай ; М. Кууһумун тылбааһа. – Москуба ; Ленинград : ЫБСЛКС КК, оҕо литературатын бэчээтэ, 1938. – 16 с. : ил. – Лат. графика.

    Михалков, С. В. Үгэлэр уонна хоһооннор / С. Михалков ; [М. И. Кузьмин тылбааһа]. – Якутскай : Саха сиринээҕи кинигэ изд-вота, 1954. – 83 с.

    Бурят-Монголияҕа биһиги тугу көрдүбүт : Саха сириттэн Бурят-Монголияҕа бара сылдьыбыт делегация чилиэннэрин суруктара / Саха АССР тыатын хааайыстыбатын м-вата ; [М. И. Кузьмин тылбааһа]. – Якутскай : Саха сиринээҕи кинигэ изд-вота, 1956. – 62 с.

     

    О жизни и творчестве

    Төрүттээх киһи түҥнэстибэт : ахтыылар / хомуйан оҥордулар: Ф. Е. Иванова, Д. И. Винокурова. – Уолба : [и.с.], 2008. – 68 с.

    Винокуров, Е. Г. Макар Хара – Улуу Кыайыы ырыаһыта / Егор Винокуров. – Дьокуускай : Бичик, 2015. – 109, [2] с. ил.

    Винокуров, Е. Г. Макаар Хара уонна Тимофей Сметанин айымньылара : монография / Е. Г. Винокуров. – Дьокуускай : Сайдам, 2020. – 125, [2] с. ил.

    ***

    Таатта улууһа. 100 сыл, 100 суруйааччы / бырайыак ааптара А. Ф. Постников-Сындыыс ; хомуйан оҥордулар: П. Е. Самсонов [уо.д.а.] ; аан тыл М. А. Протодьяконов. – Ытык Күөл : «Таатта» хаһыат редакцията, 2012. – 362 с.

                    См., с. 92-94.

    Кыайыы кынаттаах Албан аат – тыыннаах : [4 кинигэлээх] / хомуйан оҥордо С. И. Беркина ; редактор И. А. Сивцева ; [киирии тыл: И. А. Сивцева, М. М. Соров, С. И. Беркина]. – Ытык Күөл : «Таатта» хаһыат редакцията, 2015. – 1-кы кинигэ : Таатталар Аҕа дойдуну көмүскүүр сэриигэ. – 358 с. : ил.

                    О нем, с. 309.

    Таатта — 2020 : ытык-бэлиэ күннэр : [биобиблиографическай справочник] / «Таатта улууһа» муниципальнай оройуон, Тааттатааҕы кииннэммит библиотека ситимэ, Ытык Күөл киин библиотеката, Таатта улууһун кыраайы үөрэтээччилэрин көҥүл түмсүүтэ ; хомуйан оҥордо Т. И. Павлова ; редактордар: С. Т. Кычкина, Е. И. Шестакова ; Тааттатааҕы муниципальнай архыып сэбиэдиссэйэ Л. П. Слепцова матырыйааллара туһанылыннылар ; кинигэ тахсарыгар эппиэттээх А. К. Билюкина. – Ытык Күөл : [и.с.], 2020. – 136 с. : ил. – Библиогр.: с. 40-42 (34 назв.).

                    О нем, с. 39-40.

    Якутия — 2005 : календарь знаменательных и памятных дат / Национальная библиотека Республики Саха (Якутия). Центр национальной и краеведческой библиографии, Отдел ретроспективной национальной и краеведческой библиографии ; составитель Л. Г. Федорова ; редактор  Т. С. Максимова. – Якутск : Сахаполиграфиздат, 2004. – 216 с.  – Библиогр.: с. 83 (8  назв.).

                    О нем, с. 82-83.